ऊसशेतीत एल.डी.पी.एस.सुधारित पद्धतीचा वापर

हरिपूर येथे शेतकऱयांचा प्रयोग पाच बाय चार लागण खर्च कमी, उत्पादनात वाढ शेकडो शेतकऱयांच्या भेटी @ सुनील पाटील / आष्टा ऊस हे बेट वर्गीय पिक आहे. ऊसाच्या एका बेटाला जेवढी जागा मिळेल तेवढे ऊसाचे उत्पादन वाढण्यास मदत होते. याचा विचार व अभ्यास करून हरीपूर येथील महावीर अनिल वर्धमाने या प्रगतीशील शेतकऱयाने लो डेन्सीटी प्लॅन्टेशन ऑफ शुगर केन या सुधारीत पद्धतीने ऊसाची लागण केली असून, या पद्धतीमुळे खर्च कमी झाला असून, एकरी शंभर टनापेक्षा अधिक उत्पादन मिळणार आहे. सध्या महाराष्ट्ता पारंपारिक पद्धतीचा ऊस शेतीसाठी वापर शेतकरी वर्ग करीत आहे. यामध्ये थोडयाफार प्रमाणात प्रयोग राबविणारे शेतकरी आहेत. मात्र ऊस लागणीवेळी पारंपारिक पद्धतीचा वापर केल्याने खर्चात वाढ होत आहे. उत्पादन थोडयाफार प्रमाणात वाढले तरी, खर्चामुळे व मजूरांच्या कमतरतेमुळे ऊस उत्पादक अडचणीत आला आहे. पारंपारिक ऊस शेतीमध्ये तीन फूटी सरीमध्ये ऊसाची लागण केली जाते. यासाठी लागणीवेळी एकरी बारा ते पंधरा हजार ऊसाच्या कांडया वापरल्या जातात. यासाठी चालू वर्षीच्या ऊस बीयाणांच्या दराप्रमाणे सात ते आठ हजार रूपये खर्च येतो. तसेच लागण कतरेवेळी एकरी तीन ते साडेतीन हजार रूपये शेतमजूरांना मजूरी दयावी लागते. एकरी ऊसलागणी पासून तोडणी पर्यंत सुमारे एक टन इतकी रासायनिक खते वापरली जातात. यासाठी सोळा ते वीस हजार रूपये इतका खर्च येतो. तसेच सरी लहान असल्याने तीन ते चार वेळा भांगलण करावी लागते. यासाठी आठ ते दहा हजार रूपये इतका खर्च अपेक्षित असतो. तर मशागतीसाठी सहा ते आठ हजार रूपये खर्च येतो. बियाणे, लागण, रासायनिक खते, मशागत, भांगलण, आदी खर्च मिळुन पारंपारिक ऊस पद्धतीत 45 हजार रूपये एकरी खर्च येतो. मात्र एकरी 50 ते 60 टन इतकेच उत्पादन मिळते. यासर्व बाबींचा विचार करून हरीपूर येथील महावीर वर्धमाने या शेतकऱयाने पावणे तीन एकरात लो डेन्सीटी प्लॅन्टेशन ऑफ शुगर केन या सुधारीत ऊसलागण पद्धतीचा वापर केला आहे. वर्धमाने यांना पोखर्णी येथील अशोका ऍग्री सोल्युशनचे तंत्रअधिकारी बीभिशन पाटील यांचे मार्गदर्शन लाभत आहे. त्यांनी पाच फूट इतक्या मोठया सऱया पाडल्या आहेत. सरीत प्रत्येकी चार फूटावर ऊसाचे रोप लावले आहे. लागणीसाठी त्यांनी नर्सरी चा वापर केला आहे. नर्सरीतील ऊस रोपांचा वापर केल्याने लागणीवेळी ऊसाची चांगली रोपे वर्धमाने यांना निवडता आली. तसेच नर्सरीच्या एक ते सव्वा महिन्याच्या काळात शेतात हिरवळीची खते घेवून त्यांनी पावणे तीन एकर क्षेत्र तण मुक्त केले. नैसर्गिक नियमांचा वापर करून सरी मोठी पाडल्याने तसेच ऊसाच्या दोन रोपांमध्ये अंतर जास्त ठेवल्याने ऊसाची दमदार वाढ झाली. ऊसाच्या एका बेटामध्ये अठरा ते वीस ऊसाची उगवन झाली आहे. गुंठयात 54 ऊसाची बेटे तयार झाली आहेत. ऊसाच्या एका बेटाचे वजन 45 ते 50 किलोच्या आसपास आरामात मिळत आहे. त्यामुळे एकरी 90 ते 100 टन ऊस उत्पादन निघण्यास कसलीच अडचण नाही. वर्धमाने यांच्या ऊस प्लॉट क्षेत्रास शेकडो प्रयोगशील व प्रगतीशील शेतकऱयांनी भेटी दिल्या आहेत. वर्धमाने यांनी या क्षेत्रातील दोन एकर इतक्या क्षेत्रातून नर्सरी पद्धतीने ऊस रोपे तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. ऊसाची जाडी व उंची चांगली असल्याने त्यांना दोन लाख ऊस रोपांची ऑर्डर मिळाली आहे. ऊस हे बेट वर्गीय पिक आहे. ऊस बेटासाठी वीस चौरस फूट इतकी जागा मिळणे आवश्यक असते. इतकी जागा मिळाली तर, ऊसाच्या उत्पादनात मोठया प्रमाणात वाढ मिळते. पारंपारिक पद्धतीत शेतकऱयांना याचा विसर पडला आहे. एल. डी. पी. एस. अर्थात लो डेन्सीटी प्लॅन्टेशन ऑफ शुगर केन या पद्धतीसाठी एकरी वर्धमाने यांना अवघा 34 हजार रूपये खर्च आला आहे. एक एकर लागणीसाठी त्यांनी 2200 कांडयाची नर्सरी वापरली आहे. यासाठी त्यांना 4 हजार रूपये खर्च आला आहे. ऊस लागणीसाठी रोपे असल्याने एकरी अवघा एक हजार रूपये इतका खर्च आला आहे. दोन सरीमधील अंतर जास्त असल्याने त्यांना भांगलणीसाटी पॉवर ट्लेरचा वापर करता आला आहे. त्यामुळे अवघ्या चार हजार इतका वर्षभराचा भांगलणीचा खर्च आला आहे. एकात्मिक सेंद्रीय रासायनिक खत पद्धतीचा त्यांनी वापर केला आहे. एकरी त्यांना अठरा ते एकोणीस हजार रूपये खतासाठी खर्च आला आहे. या सुधारीत पद्धतीमुळे वर्धमाने यांचा ऊस उत्पादन खर्च कमी झाला असून, उत्पादनात मोठया प्रमाणात वाढ मिळत आहे. वर्धमाने यांच्या या पद्धतीचा वापर महाराष्ट्तील ऊस उत्पादक शेतकऱयांनी करण्याची गरज आहे. ऊसाच्या दोन रोपांमधील अंतर जोपर्यंत वाढत नाही, तोपर्यंत ऊसाचे उत्पादन वाढणार नाही. असा वर्धमाने यांचा विश्वास आहे.